ЦБК
RU/KZ

Жиі қойылатын сұрақтар

Шарттар мен талаптар

Сотсыз рәсімнен несімен ерекшеленеді?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
1600 АЕК-тен асатын борыш болғанда немесе мүлік болғанда қолданылады; қаржы басқарушысының қатысуымен сот арқылы жүреді.
Бұл заңды ма?
Иә, рәсімдер ҚР-дың 2022 жылғы 30.12. №178-VII «ҚР азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» Заңымен реттеледі.
Қандай ең жоғары борыш қолайлы?
Соттан тыс банкроттық
Банктер, МҚҰ және коллекторлар алдында жиынтығында 1600 АЕК-тен аспауы керек.
Банкроттықтан несімен ерекшеленеді?
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Борышты есептен шығару емес, борышкердің нақты мүмкіндіктерін ескере отырып, оны өтеудің 5 жылға дейінгі жоспарын құру.
Менде қандай да бір мүлік болуы мүмкін бе?
Соттан тыс банкроттық
Жоқ, бұл рәсім үшін меншігіңізде мүлік (үлесті қоса алғанда) мүлдем болмауы керек.
Кімге қолайлы?
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Тұрақты табысы бар немесе борыш сомасынан асатын мүлкі бар адамдарға.
Банкроттықтан қаншалықты жиі өтуге болады?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Кез келген рәсім қолданылғаннан кейін 7 жылда бір реттен жиі емес.
Сотсыз банкроттықтан несімен ерекшеленеді?
Соттан тыс банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Сотсыз банкроттық мүліктің мүлдем болмауын талап етеді және борыш 1600 АЕК-ке дейін болғанда қолайлы. Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру, керісінше, табыс немесе мүліктің болуын талап етеді және борыш сомасының жоғарғы шегімен шектелмейді — бірақ борышты бірден емес, біртіндеп есептен шығарады.
Пәтердегі үлес мүлік болып есептеле ме?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Иә. Сотсыз банкроттық үшін сізде ешқандай мүлік болмауы керек, оның ішінде ортақ меншіктегі үлес те — тіпті шағын болса да. Үлес болса, соттық банкроттықты қарастырыңыз: онда мүліктің болуы кедергі емес.
АӘК аламын — 12 айлық мерзімі өткен төлемнен ерте өтініш бере аламын ба?
Соттан тыс банкроттық
Иә. Өтініш берер алдында 6 ай қатарынан адресті әлеуметтік көмек алып жүрсеңіз, 12 айлық мерзімі өткен төлем талабы сізге қолданылмайды — сотсыз банкроттыққа ертерек өтініш беруге болады.
Мерзімі өткен төлемім 5 жылдан асады — бұл нені өзгертеді?
Соттан тыс банкроттық
Үш маңызды жеңілдік. Біріншісі: өтінішті мүліктің бар-жоғына қарамастан беруге болады. Екіншісі: кредитормен реттеу әрекетін растау талап етілмейді. Үшіншісі (2026 жылдан бастап): борыш 1600 АЕК-тен аспаса, рәсім стандартты 6 айдың орнына бар болғаны 1 ай алады.
Қандай борыштар есептен шығарылады — қандайлары шығарылмайды?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Сотсыз банкроттық банктер, МҚҰ (ломбардтардан басқа) және коллекторлық агенттіктер алдындағы борыштарды есептен шығарады. Жеке тұлғалар алдындағы, салық немесе коммуналдық борыштар бұл рәсімге кірмейді. Соттық банкроттық кеңірек қамтиды — өзге кредиторлар алдындағы міндеттемелерді қоса. Бірақ ешбір рәсімде есептен шығарылмайтын борыштар бар: алименттер, өмір мен денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу, қылмыстық істер бойынша өндіріп алулар.
Жеке тұлға алдындағы борышты (қолхат) есептен шығаруға бола ма?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Сотсыз банкроттық арқылы — жоқ, ол тек банктерді, МҚҰ мен коллекторларды қамтиды. Соттық банкроттық арқылы — иә: заң рәсімге өзге кредиторлар, оның ішінде жеке тұлғалар алдындағы міндеттемелерді де кіргізеді. Жағдайыңызды кеңесте талдаймыз.
Борыш 1600 АЕК-тен аз, бірақ мүлік бар — маған не қолайлы?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Сотсыз рәсім қолжетімсіз — ол мүліктің мүлдем болмауын талап етеді. Екі нұсқа бар: соттық банкроттық (мүлік мүліктік массаға кіреді, қорғалғаннан басқа — мысалы, кепілде емес жалғыз тұрғын үй) немесе табысыңыз болса және мүлікті сақтап, борышты көтеруге болатын жоспармен төлегіңіз келсе — төлем қабілеттілігін қалпына келтіру.
Мен ЖК-мін — жеке тұлға банкроттығынан өте аламын ба?
Жоқ, азаматтардың банкроттығы туралы заң тек ЖК ретінде тіркелмеген жеке тұлғаларға қолданылады. Жеке кәсіпкерлер үшін оңалту және банкроттық туралы жеке заңнама әрекет етеді. Егер ЖК жабылып, борыштар жеке тұлғанікі ретінде қалса — рәсім мүмкін, егжей-тегжейін кеңесте талдаймыз.
Коммуналдық және салық борышы банкроттыққа кіре ме?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Сотсыз рәсімге — жоқ: ол тек банктерді, МҚҰ мен коллекторларды қамтиды. Соттық банкроттықта коммуналдық борыштар азаматтық-құқықтық міндеттемелер ретінде рәсімге кіреді. Салық берешегі есеп айырысуларға қатысады, бірақ сот шешімі бойынша бюджетке өндіріп алулар заң бойынша есептен шығарылмайды.
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру үшін ресми табыс міндетті ме?
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Дәл табыс міндетті емес: заң бойынша негіз — тұрақты табыс НЕМЕСЕ мүлкіңіз құнының міндеттемелер сомасынан асуы, екеуінің бірі жеткілікті. Бірақ төлем көзінсіз сот жоспарды бекітпейді, сондықтан кеңесте алдымен жоспар неден төленетінін адал есептейміз.

Мерзімдер мен үдеріс

Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру қанша уақытқа созылады?
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
5 жылға дейін — нақты мерзімді сот борыш сомасы мен табысыңызды ескере отырып бекітеді.
Сотсыз банкроттық қанша уақытқа созылады?
Соттан тыс банкроттық
Стандартты түрде — өтініш мақұлданған сәттен бастап шамамен 6 ай. Егер мерзімі өткен төлем 5 жылдан асса және борыш 1600 АЕК-тен аспаса — бар болғаны 1 ай (жеделдетілген тәртіп 2026 жылдан бастап қолданылады).
Соттық банкроттық қанша уақытқа созылады?
Сот арқылы банкроттық
6 айдан аспайды, негіздер болған жағдайда тағы 6 айға ұзартылуы мүмкін.
Өтініш бергеннен кейін ойды өзгертуге бола ма?
Соттан тыс банкроттық
Иә, борышкер себебін көрсетпей-ақ рәсімді тоқтатуға құқылы.
Жаңа жоспар бойынша төлей алмасам, не болады?
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Форс-мажор салдарынан (табиғи апат, үшінші тұлғалардың әрекеті және т.б.) жоспарды орындау мүмкін болмай қалса, кредиторларды 7 жұмыс күні ішінде хабардар ету керек. Дәлелді себепсіз жоспарды жүйелі түрде орындамаған жағдайда сот рәсімді тоқтата алады — сондықтан қиындықтарды сүйемелдеуші заңгермен бірден талқылау маңызды.
Кредиторлар қашан қоңырау шалуды және өсімпұл есептеуді тоқтатады?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Сіз туралы мәліметтер порталда орналастырылған сәттен бастап (сотсыз рәсімде — әдетте өтініш бергеннен кейін 15 жұмыс күні ішінде) немесе сот іс қозғағаннан бастап (соттық рәсімдерде). Осы сәттен бастап заң бойынша өсімпұл есептеу тоқтатылады, ал кредиторлар міндеттемелердің орындалуын талап етуге құқылы емес.
Шоттар қашан бұғаттан шығарылады және тыйымдар алынады?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Рәсім басталғаннан кейін шоттарыңыздан өндіріп алуға жол берілмейді, ал атқару құжаттарының орындалуы тоқтатыла тұрады. Іс жүзінде нақты тыйымдарды алу сот орындаушыларымен өзара әрекеттесуге уақыт алады — бұл үдерісті құжат жүзінде жеделдетуге көмектесеміз.
Сотсыз банкроттыққа өтінішті неше күнде қарайды?
Соттан тыс банкроттық
15 жұмыс күніне дейін. Шарттарға сәйкес болсаңыз, сіз туралы мәліметтер порталда орналастырылып, рәсім басталады. Сәйкес болмасаңыз, дәлелді бас тарту келеді — 3 айдан кейін қайта өтініш беруге болады.
Рәсімде маған бас тартылса, не болады?
Соттан тыс банкроттық
Себебі көрсетілген дәлелді бас тарту аласыз — көбіне бұл шарттарға сәйкессіздік: мүлік бар, мерзімі өткен төлем жиналмаған, кредитормен реттеу жүргізілмеген. Бас тарту себепті жойғаннан кейін қайта өтініш беруге тыйым салмайды: сотсыз рәсім үшін — 3 айдан кейін. Кеңесте біз шарттарға сәйкестікті алдын ала тексереміз — айларыңыз бекер кетпес үшін.
Бас тартудан кейін қашан қайта өтініш беруге болады?
Соттан тыс банкроттық
Сотсыз рәсімде бас тартудан кейін — 3 айдан соң. Рәсім тоқтатылған болса (мысалы, өз өтінішіңіз бойынша) — қайта жүгіну 6 айдан кейін мүмкін. Бұл мерзімдер бас тарту себебін жоюға уақыт береді: мерзімі өткен төлемді жинақтау, реттеу жүргізу, мүлік мәселесін шешу.
Рәсім кезінде кейбір кредиторларға төлей аламын ба?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Жоқ. Бір кредиторға басқалардың алдында артықшылық беру — борышты есептен шығарудан бас тартудың негізі. Соттық рәсімдердегі барлық есеп айырысулар заңда белгіленген кезектілікпен қаржы басқарушысы арқылы жүреді. Нақты кредитормен қарым-қатынасты сақтағыңыз келсе — айналып өтіп төлемей, рәсім басталғанға дейін заңгермен талқылаңыз.
Рәсім кезінде жаңа несие алуға бола ма?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Жоқ, рәсім басталған сәттен бастап жаңа ақшалай міндеттемелер қабылдауға заң тыйым салады (төлем қабілеттілігін қалпына келтіруде — жоспарда көзделген мәмілелерден басқа). Бұл тыйымды бұзу — борышты есептен шығарудан бас тартудың негізі.

Құны мен шығындар

Қызметтеріңіз қанша тұрады?
Құны таңдалған рәсімге және істің күрделілігіне байланысты, нақты соманы тегін кеңестен кейін айтамыз.
Қызметтерге бөліп төлеу бар ма?
Иә, қызмет құнын тең төлемдермен бөліп төлеуге болады — әдетте 6–8 айға. Кесте жұмыс басталғанға дейін шартта бекітіледі. Бізге күрделі қаржылық жағдайдағы адамдар келетінін түсінеміз, сондықтан төлемді көтеруге болатындай етіп таңдаймыз.
Құнға не кіреді — жасырын төлемдер бар ма?
Құнға шарт бойынша барлық сүйемелдеу кіреді: жағдайды талдау, құжаттарды жинау мен дайындау, өтініш беру, мемлекеттік органдармен және кредиторлармен өзара әрекеттесу, істі нәтижеге дейін жүргізу. Барлық шарттар мен жұмыстың толық көлемі қол қоюға дейін шартта бекітіледі — «іс барысында» қосымша төлемдер пайда болмайды.
Қаржы басқарушысына кім төлейді?
Сот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Заң бойынша соттық рәсімдердегі қаржы басқарушысының сыйақысы борышкер есебінен төленеді. Ерекшелік — өндіріп алуға жататын мүлкі жоқ әлеуметтік осал санаттағы азаматтар: олар үшін сыйақы бюджет есебінен төленеді.
Әлеуметтік осал топтар үшін басқарушыға мемлекет төлейтіні рас па?
Сот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Иә. Борышкер тұрғын үй заңнамасы бойынша әлеуметтік осал топқа жатса және өндіріп алуға болатын мүлкі болмаса, қаржы басқарушысының сыйақысы бюджет қаражаты есебінен төленеді — бұл туралы өтінішхатты сотта уәкілетті органның өзі мәлімдейді.
Заңгерлерсіз, өз бетімше банкроттықтан өтуге бола ма?
Соттан тыс банкроттық
Иә, заң мұны рұқсат етеді — сотсыз банкроттыққа өтініш eGov арқылы тегін беріледі. Адал айтайық: жағдай қарапайым болса және шарттарға сәйкестігіңізге сенімді болсаңыз, өзіңіз де шеше аласыз. Мәселе мынада: өтініштердің шамамен 70%-ы бас тарту алады — ескерілмеген мүлік, қате есептелген мерзімі өткен төлем, жүргізілмеген реттеу салдарынан. Біздің жұмысымыз — өтінішті «сәттілікке» бермей, бәрін беруге дейін тексеріп, істі нәтижеге жеткізу.
eGov арқылы «тегін» өтініш беруден айырмашылығыңыз неде?
Соттан тыс банкроттық
eGov арқылы беру — тек өтінішті жіберу. Біз оған дейінгі және кейінгі жұмысты жасаймыз: шарттарға сәйкестікті тексереміз (бас тарту алып, қайта беруге дейінгі 3 айды жоғалтпау үшін), растайтын құжаттарды жинаймыз, кредиторлар тізімі мен сомаларды дұрыс анықтаймыз, ал бергеннен кейін — рәсімді нәтижеге дейін сүйемелдеп, туындаған мәселелерді шешеміз. Сіз «жіберу» түймесіне емес, рәсімнің бірінші реттен өтуіне төлейсіз.
Маған бас тартылса — қызмет ақшасын қайтара ма?
Бас тарту жағдайындағы шарттар жұмыс басталғанға дейін шартта бекітіледі — оларды кейін емес, алдын ала білесіз. Тағы бір маңыздысы: шартқа қол қойғанға дейін рәсім шарттарына сәйкестікті тегін тексереміз және бас тартылатыны анық істерді жұмысқа алмаймыз — сондықтан мұндай жағдайлар сирек.

Отбасы мен мүлік

Жалғыз тұрғын үйді алып қоя ма?
Сот арқылы банкроттық
Жоқ, егер ол міндеттемелер бойынша кепілде тұрмаса.
Жалғыз тұрғын үйге не болады?
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Жалғыз тұрғын үй борышкердің мүліктік массасына кірмейді және алып қоюға болмайды. Ерекшелік — егер ол несие бойынша кепілде тұрса (мысалы, ипотека): бұл жағдайда ол басқа кредиторлардан қорғалған, бірақ қамтамасыз ету ретінде қызмет ететін банктен қорғалмаған.
Ипотекадағы пәтерге не болады?
Сот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Ипотекалық пәтер — кепілдік мүлік, жалғыз тұрғын үй қорғауы кепіл ұстаушы банкке қатысты оған қолданылмайды. Соттық банкроттықта кепілді кредитор оны борыш есебіне қабылдауға құқылы немесе ол сатылады. Тұрғын үйді сақтау маңызды болса — төлем қабілеттілігін қалпына келтіруді талқылаңыз: төлем жоспары пәтерді қалдырып, көтеруге болатын кестемен төлеуді жалғастыруға мүмкіндік береді.
Банкроттық жұбайдың мүлкіне әсер ете ме?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Жұбайдың жеке мүлкі (некеге дейін алынған, сыйға тартылған немесе мұраға қалған) рәсімге кірмейді. Ортақ меншікпен күрделірек: борышкердің ортақ мүліктегі үлесі ескеріледі. Сотсыз рәсім үшін есте ұстаған жөн: ортақ меншіктегі үлестің болуы — өзі кедергі. Әр отбасылық жағдайды кеңесте жеке талдаймыз.
Бірге жинаған мүлікке не болады?
Сот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Соттық банкроттықта мүліктік массаға борышкердің ортақ меншіктегі үлесі кіреді, оның ішінде некеде бірге жинағаны да. Бұл — рәсімнің ең жеке мәселелерінің бірі: нәтиже мүлік құрамына, рәсімделуіне және меншік режиміне байланысты. Жағдайыңызды кеңесте нақты талдаймыз.
Көлікті алып қоя ма?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Сотсыз рәсім үшін көлік — кедергі: мүлік мүлдем болмауы керек. Соттық банкроттықта автокөлік мүліктік массаға кіріп, электронды аукцион арқылы сатылады, түскен қаражат кредиторларға кетеді. Көлік маңызды болса (мысалы, табыс көзі) — кеңесте мүлік сақталатын төлем қабілеттілігін қалпына келтіруді талқылаңыз.
Рәсім кезінде мұра алсам ше?
Соттан тыс банкроттық
Мүліктік жағдайдың өзгеруі туралы хабарлау керек: сотсыз рәсімде түскен мүлік міндеттемелерді толық немесе 30%-дан астам өтеуге мүмкіндік берсе, заң рәсімді тоқтату туралы мәлімдеуге міндеттейді. Мұраны жасыру мүмкін емес — әрекеттің өзі борышты есептен шығарудан бас тартумен аяқталады. Мұра күтілсе, бұл туралы заңгерге рәсім басталғанға дейін айтқан дұрыс.
Банкроттығым балаларға әсер ете ме?
Жоқ. Банкроттық — жеке рәсім: ол балалардың мүлкіне тимейді, оларға шектеу тудырмайды және мұраға берілмейді. Бұл ретте алименттер есептен шығарылмайды және төленуін жалғастырады. Отбасының жалғыз тұрғын үйі (кепілде емес) заңмен қорғалған — балалар баспанасыз қалмайды.
Банкроттыққа дейін туыстарға сыйлаған мүлікті алып қоя ала ма?
Сот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Алады, егер сыйлау рәсімге дейінгі 3 жыл ішінде болса: мұндай мәмілелер қаржы басқарушысының немесе кредиторлардың өтініші бойынша жарамсыз деп танылады, мүлік мүліктік массаға қайтарылады, ал мүлікті сыйлау арқылы «жасыру» әрекетінің өзі — борышты есептен шығарудан бас тартудың негізі. Тарихыңызда мұндай мәмілелер болса — кеңесте міндетті түрде айтыңыз, нақты көрініспен жұмыс істейміз.
Мен қоса қарыз алушы немесе кепілгер болған борыштарға не болады?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Сіздің банкроттығыңыз өз міндеттемелеріңізді тоқтатады, бірақ қоса қарыз алушының немесе сіз кепіл болған адамның міндеттемелерін емес — кредитор борышты олардан толық көлемде талап етуге құқылы. Керісінше де: сізге кепіл болған болса, банкроттығыңыздан кейін кредитор кепілгерге жүгіне алады. Бұл мәселені рәсімге дейін талқылау маңызды — әсіресе қоса қарыз алушы жақын адам болса.

Тәуекелдер мен салдары

Рәсім кезінде шетелге шығуға бола ма?
Сот арқылы банкроттық
Жоқ, ҚР-дан шығуға тыйым салынады (жақын туыстарды емдеу немесе жерлеу жағдайларын қоспағанда).
Мүлкіме не болады?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Кепіл болып табылмайтын жалғыз тұрғын үй рәсімдердің бірде-біреуінде өндіріп алуға жатпайды.
Рәсім кезінде жұмыс істеуге бола ма?
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Жұмыс істеуге тыйым салынбаған. Оның үстіне, тұрақты табыс — жоспарды сот бекітуінің екі негізінің бірі (екіншісі — мүлік құнының борыш сомасынан асып кетуі).
Кредиттік тарих бұзыла ма?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Банкроттықтан кейін 5 жыл бойы жаңа қарыздар (ломбардтардың микрокредиттерінен басқа) берілмейді.
Банкроттықтан кейін басшы лауазымда жұмыс істей аламын ба?
Азаматтардың банкроттығы туралы заң жұмыс істеуге, оның ішінде басшы лауазымдарда да, тыйым салмайды. Жекелеген шектеулер нақты салалар үшін (мысалы, қаржы ұйымдары) бейінді заңнамамен белгіленуі мүмкін — жұмысыңыз осындай салаға қатысты болса, егжей-тегжейін кеңесте нақтылаймыз.
Рәсім аяқталғаннан кейін шетелге шығу тыйымы қашан алынады?
Сот арқылы банкроттық
Шетелге шығу тыйымын алу соттық банкроттық рәсімінің аяқталуы туралы сот шешімінде тікелей көрсетіледі. Шешім күшіне енгеннен кейін шектеу жойылады. Сотсыз рәсімде шетелге шығуға тыйым мүлдем қолданылмайды.
Есептен шығарылғаннан кейінгі 3 жылдық мүлік тексерісі деген не?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Бұл қаржылық жағдай мониторингі: уәкілетті орган 3 жыл бойы банкротта тіркелетін мүлік пайда болған-болмағанын қадағалайды. Пайда болса — кредиторлар хабарландырылады және сот арқылы банкроттықты жоюды және рәсімді қайта бастауды талап етуге құқылы. Мерзімі өткен төлем 5 жылдан асқан негіз бойынша өтініш бергендерге мониторинг жүргізілмейді.
Мүлікті жасырсам немесе толық емес деректер берсем, не болады?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Бұл борышты есептен шығарудан бас тартудың тікелей негізі: сот рәсімді міндеттемелерді тоқтатпай аяқтайды — бүкіл банкроттықтан өтесіз, ал борыштар қалады. Мүлікті жасыру заңда көзделген жауапкершілікпен қасақана банкроттық ретінде де бағалануы мүмкін. Сондықтан біз әрқашан басынан толық көріністі сұраймыз — бұл өзіңізді қорғайды.
Қасақана банкроттық деген не және немен қауіпті?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Бұл міндеттемелерден жалтару әрекеттері: банкроттыққа дейінгі 3 жыл ішінде мүлікті иеліктен шығару, жасыру немесе жою. Мұндай әрекеттер анықталса, сот борышты есептен шығарудан бас тартады, ал қасақана банкроттықтағы кінә заң бойынша жауапкершілікке әкеледі. Рәсімге дейінгі 3 жылдағы мәмілелер жарамсыз деп танылуы мүмкін — сондықтан өтініш алдында «көлікті ағаға жазып қою» шешім емес, қауіп.
Аяқталғаннан кейін банкроттығымды жоя ала ма?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Иә, бір жағдайда: мониторингтің 3 жылы ішінде сізде тіркелетін мүлік пайда болса, кредиторлар банкрот деп тануды жою және рәсімді қайта бастау туралы сотқа жүгінуге құқылы. Мүлікті жасыру немесе деректердің дұрыс еместігі анықталса да, шешім қайта қаралуы мүмкін. Рәсімнен адал өтіп, мониторинг кезеңінде жаңа мүлік алмасаңыз, жоюға негіз жоқ.
Жұмыс беруші банкроттығым туралы біле ме?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Заң жұмыс берушіні арнайы хабардар етуді көздемейді. Алайда рәсімдерден өткен азаматтар тізімі уәкілетті органның сайтында және электронды үкімет порталында жарияланады — техникалық тұрғыда бұл ақпарат ашық. Банкрот мәртебесі еңбек қатынастарына әсер етпейді.
Банкроттардың қандай да бір ашық тізіміне түсем бе?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Иә, бұл заңда көзделген: уәкілетті орган рәсімдер қолданылған, тоқтатылған және аяқталған азаматтар тізімін өз сайтында және электронды үкімет порталында орналастырады. Тізім ай сайын жаңартылады. Бұл рәсімнің жариялылық қағидатының бөлігі — банкроттық фактісін жасыру мүмкін емес, бірақ одан ұялудың да қажеті жоқ: бұл он мыңдаған қазақстандық пайдаланған заңды тетік.

Кредиторлар мен коллекторлар

Шоттан тыйымды алып тастауға бола ма?
Атқарушылық іс жүргізумен жұмыс
Иә, сот орындаушысының әрекеттеріне дау айту шеңберінде негіздер болған жағдайда бұл мүмкін.
Шетелге шығуға тыйым салынса, не істеу керек?
Атқарушылық іс жүргізумен жұмыс
Біз шектеудің заңдылығын бағалап, оны алып тастауға құжаттар дайындаймыз.
Коллекторлардың туыстарға және жұмысқа қоңырау шалуға құқығы бар ма?
Заң коллекторлардың үшінші тұлғалармен өзара әрекеттесуін қатаң шектейді: борышыңыз туралы мәліметтерді туыстарға, әріптестерге немесе жұмыс берушіге жария етуге тыйым салынған. Бұлай болса — фактілерді тіркеңіз (жазбалар, скриншоттар) және реттеушіге шағымданыңыз. Банкроттық рәсімі басталғаннан кейін борышты талап етуге мүлдем ешкім құқылы емес.
Рәсім басталғаннан кейін кредиторлар талап етуді жалғастырса, не істеу керек?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Мәліметтер порталда орналастырылған сәттен бастап (немесе сот іс қозғағаннан кейін) кредиторлар міндеттемелердің орындалуын талап етуге құқылы емес. Талаптар жалғасса — өзіңіз дауласпаңыз: ісіңізді жүргізетін заңгерге хабарлаңыз. Кредиторға ресми хабарлама жібереміз, ал жүйелі бұзушылықтар болса — реттеушіге шағым.
Банк менің банкроттығыма қатысудан бас тарта ала ма?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Жоқ. Банкроттық рәсімдері заңмен белгіленген, оларды қолдануға кредиторлардың келісімі талап етілмейді. Банк талаптарын тізілімге мәлімдеуге, рәсім шеңберінде жекелеген мәселелерге дау айтуға құқылы — бірақ рәсімнің өзін бұғаттай алмайды немесе оның қорытындысы бойынша міндеттемелердің тоқтатылуымен «келіспей» қала алмайды.
Кепілді кредитор деген кім және неге оның ерекше құқықтары бар?
Сот арқылы банкроттықТөлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Бұл — борышы сіздің мүлкіңізбен қамтамасыз етілген кредитор, мысалы, ипотека немесе автонесие бойынша банк. Оның ерекше құқықтары дәл кепіл затына қатысты: ол кепілдегі мүлікті борыш есебіне қабылдай алады. Сондықтан ипотекалық тұрғын үй кепіл ұстаушы банктен жалғыз тұрғын үй ережесімен қорғалмаған. Қалған мүлкіңізге кепілді кредитордың ерекше құқығы жоқ.
Кредитор банкроттығыма дау айта ала ма?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Кредитор борышты есептен шығаруға кедергі болатын мән-жайлар туралы (мүлікті жасыру, қасақана банкроттық, кредиторларға залал келтіретін мәмілелер) сот пен қаржы басқарушысына хабарлауға, қасақана банкроттыққа тексеру туралы өтініш беруге, ал аяқталғаннан кейін — мониторинг кезеңінде мүлік пайда болса, жоюға бастамашылық етуге құқылы. Рәсімнен адал өтсеңіз, кредиторда банкроттықты «жайдан-жай жою» құралы жоқ.
Коллектор приехал ко мне домой — он имеет на это право?
Личные встречи входят в разрешённый законом перечень способов связи, но с ограничениями: не более трёх раз в неделю и не чаще одного раза в день, только в будние дни с 8:00 до 21:00. Сотрудник обязан представиться, назвать агентство, его адрес и кредитора. При этом права войти в жилище, осматривать или описывать имущество у коллектора нет — это полномочия частного судебного исполнителя и только после решения суда. Вы вправе не открывать дверь и вести видеозапись происходящего.
Коллектор требует оплатить наличными или переводом на карту — это законно?
Зависит от того, в каком качестве действует агентство. Если оно работает по договору с банком или МФО, принимать деньги ему запрещено — оплата идёт только на реквизиты кредитора. Если агентство выкупило право требования, оно само стало кредитором, и платёж ему законен, но исключительно по банковским реквизитам компании и с подтверждающим документом. Перевод на личную карту сотрудника или передача наличных «в руки» недопустимы ни в одном из случаев. Требовать погашения долга имуществом вместо денег закон запрещает всегда.
Как проверить, что коллекторское агентство работает легально?
Коллекторским агентством считается только юридическое лицо, включённое в реестр коллекторских агентств. Реестр ведёт и публикует на своём сайте Агентство по регулированию и развитию финансового рынка. Проверять нужно по точному наименованию: в названии агентства обязательно присутствуют слова «коллекторское агентство» полностью, без сокращений. Если компании в реестре нет, она не вправе заниматься взысканием, и это основание для жалобы в регулятор.
По одному кредиту звонят из двух разных агентств — так бывает?
Задолженность, переданная одному коллекторскому агентству, не может быть передана другому. Если звонят двое, объяснений обычно три: это разные кредиты перед разными кредиторами; долг был выкуплен, и прежнее агентство обязано прекратить работу; либо один из звонящих вообще не является коллекторским агентством. Разбираться стоит с документов: потребуйте у каждого подтверждение полномочий и документ о размере и структуре задолженности, и проверьте обе компании в реестре.
Коллектор говорит, что подключит судебных исполнителей — он может?
Закон прямо запрещает коллекторским агентствам заключать договоры о сотрудничестве с частными судебными исполнителями. Арест счетов, опись имущества и запрет на выезд возможны только в рамках исполнительного производства, то есть после решения суда, и решение о таких мерах принимает судебный исполнитель, а не коллектор. Фраза «завтра приедут наши исполнители» — это давление, а не описание реальной схемы, и её стоит зафиксировать.

Біз қалай жұмыс істейміз

Кеңес шынымен ақысыз ба?
Кеңес беру және жағдайды бағалау
Иә, жағдайыңызды алғашқы бағалау ешнәрсеге тұрмайды.
Кеңеске өзіңізбен бірге не алып келу керек?
Кеңес беру және жағдайды бағалау
Жеке басты куәландыратын құжат және қолыңызда бар борыш бойынша кез келген құжаттар (болса).
Кеңсеге өзім баруым керек пе?
Иә, біз тек кеңселер арқылы жұмыс істейміз — кеңес пен шартқа қол қою жеке кездесуде өтеді. Осылайша құжаттарды мұқият қарап, жағдайды адал бағалап, барлық сұрақтарға бірден жауап бере аламыз. Кеңселер Алматы, Астана және Ақтөбеде жұмыс істейді, Дс–Сб сағат 9:00-ден 19:00-ге дейін.
Қай қалаларда кеңселер бар және сіздерді қалай табуға болады?
Кеңселер үш қалада жұмыс істейді: Алматы, Астана және Ақтөбе. Мекенжайлар, телефондар мен жол картасын «Біздің кеңселер» бетінен қараңыз. Кесте бірыңғай: Дс–Сб сағат 9:00-ден 19:00-ге дейін, жексенбі — демалыс. Келіңіз — кеңес тегін.
Мен басқа қаладанмын — қызметтеріңізді қалай пайдалана аламын?
Біз Алматы, Астана және Ақтөбе кеңселеріндегі жеке кездесулер арқылы жұмыс істейміз — қашықтан рәсімдеу бізде жоқ: іспен сапалы жұмыс істеу үшін құжаттарды тікелей талдау қажет. Басқа қаладан болсаңыз, жақын кеңсені таңдап, кеңеске келіңіз — ол тегін, алғашқы кездесуде-ақ жағдайыңыз бойынша нақтылық аласыз.
Ісімнің статусын қалай біліп отырамын?
Әр клиенттің сайтта жеке кабинеті бар: ісіңіздің кезеңін бірегей код арқылы нақты уақытта көресіз — қоңыраусыз және жауап күтусіз. Оған қоса сізбен жауапты заңгер мен сүйемелдеу бөлімі байланыста — кез келген сұрақ бойынша WhatsApp-қа жазуға болады.
Ісімді кім жүргізеді — бір заңгер ме, әлде әртүрлі ме?
Іске оны нәтижеге дейін жүргізетін жауапты заңгер бекітіледі. Жекелеген кезеңдерде сүйемелдеу бөлімі қосылады — мысалы, мемлекеттік органдардан құжаттар жинау үшін. Ісіңізге кім жауап беретінін әрқашан білесіз және онымен тікелей байланыса аласыз.
Сіздер тарапынан құжаттарды дайындау қанша уақыт алады?
Рәсімге және бастапқы құжаттарыңыздың толықтығына байланысты: анықтамалардың бір бөлігі мемлекеттік органдардан сұратылады, олардың жауап беру мерзімі бізге байланысты емес. Әр кезең бойынша бағдарды кеңесте аласыз, ал істің нақты қозғалысы жеке кабинетте көрінеді.
Демалыс күндері жұмыс істейсіздер ме?
Кеңселер аптасына алты күн жұмыс істейді: дүйсенбі–сенбі сағат 9:00-ден 19:00-ге дейін. Жексенбі — демалыс. WhatsApp-қа кез келген уақытта жазуға болады — жұмыс уақытында жауап береміз.
Кеңес қанша уақытқа созылады және қалай өтеді?
Кеңес беру және жағдайды бағалау
Әдетте 30–60 минут. Заңгер-кеңесші жағдайыңызды талдайды: борыш сомасы мен құрамы, мүлік, табыс — және қай рәсім қолданылатынын, қандай мерзімдер мен шектеулер бар екенін тікелей айтады. Бізбен жұмыс істемеуді шешсеңіз де, жолды нақты түсініп шығасыз.
Кеңеске қалай жазылуға болады?
Кеңес беру және жағдайды бағалау
Үш тәсіл: сайтта өтінім қалдырыңыз (хабарласып, уақыт таңдаймыз), қалаңыздағы кеңсенің WhatsApp-ына жазыңыз немесе жұмыс уақытында кеңсеге жай келіңіз — Дс–Сб сағат 9:00-ден 19:00-ге дейін. Кеңес тегін, өзіңізбен — жеке басты куәландыратын құжат және болса, борыш бойынша кез келген құжаттар.

Рәсімнен кейін

Банкроттықтан кейін де қандай борыштар есептен шығарылмайды?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Заң бойынша тоқтатылмайды: алименттер, өмірге немесе денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу, қылмыстық құқық бұзушылықтар бойынша залалды өтеу және сот шешімі бойынша бюджетке өндіріп алулар, сондай-ақ төленбеген болса, қаржы басқарушысының сыйақысы. Бұл міндеттемелер кез келген банкроттық рәсімінен кейін сақталады — біз бұл туралы шартқа қол қойылғанға дейін адал айтамыз.
Қашан қайта несие ала аламын?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Банкрот деп танылғаннан кейін 5 жыл бойы банктер мен МҚҰ сізге қарыз беруге құқылы емес — жалғыз ерекшелік ломбардтардың микрокредиттері. 5 жыл өткен соң ресми тыйым алынады, ары қарай шешім банктің өз несие саясатына байланысты.
Банкроттықтан кейін ипотека ала аламын ба?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Алғашқы 5 жыл — жоқ, жаңа қарыздарға заңды тыйым қолданылады. Тыйым алынғаннан кейін ресми кедергі жоқ, бірақ банк төлем қабілетіңіз бен тарихыңызды өз ережелері бойынша бағалайды. Ипотека жақын жоспарда болса — мұны кеңесте талқылаңыз: мүмкін сізге банкрот мәртебесін тудырмайтын төлем қабілеттілігін қалпына келтіру қолайлырақ.
Банкроттықтан кейінгі қаржылық жағдай мониторингі деген не?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Банкрот деп танылғаннан кейін 3 жыл бойы уәкілетті орган мүліктік жағдайыңызды қадағалайды. Осы уақытта тіркеуге жататын мүлік сатып алсаңыз, кредиторлар хабарлама алады және банкроттықты жою туралы сотқа жүгінуге құқылы. Мерзімі өткен төлем 5 жылдан асқан негіз бойынша өтініш берген болсаңыз, мониторинг қолданылмайды.
Рәсім аяқталғаннан кейін бірдеңе істеуім керек пе?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Арнайы әрекет талап етілмейді — міндеттемелер тоқтатылды. Рәсімнің аяқталуы туралы құжаттарды сақтап, 3 жылдық мониторинг кезеңінде заңгермен кеңеспей тіркелетін мүлік сатып алмаған және жаңа қарыздарға 5 жылдық шектеуді ұмытпаған жөн. Сұрақтар туындаса — заңгеріңіз байланыста болады.
Борыштардың есептен шығарылғаны туралы құжат бере ме?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Иә. Соттық банкроттықта бұл — рәсімнің аяқталуы және міндеттемелердің тоқтатылуы туралы сот шешімі. Сотсыз рәсімде — аяқталу туралы мәліметтер электронды үкімет порталында орналастырылады, растауды eGov арқылы алуға болады. Бұл құжаттар — кредиторлармен кез келген дауда сіздің дәлеліңіз.
Есептен шығарылғаннан кейін кредитор бәрібір ақша талап етсе, не істеу керек?
Соттан тыс банкроттықСот арқылы банкроттық
Тоқтатылған міндеттемелер бойынша төлем талап етуге кредитор құқылы емес. Оған сот шешімінің көшірмесін немесе порталдан рәсімнің аяқталу растауын жіберіңіз. Талаптар жалғасса — бізге хабарласыңыз: уәкілетті органға немесе реттеушіге шағым жасауға көмектесеміз. Мұндай жағдайлар сирек және құжат жүзінде шешіледі.